Hitler’in Sebep Olduğu En Sevimli Şey

Hitler’den nefret eden dünya arabasını çok sevdi.

Adolf Hitler’in emriyle halk için yaratılan Beetle, 72 yıl boyunca üretildi ve gitmediği ülke kalmadı. Özgürlüğün sembolü olan ‘tosbağa’, milyonlarca kişinin ilk otomobiliydi.

Onun adı Avrupa’da böcek, Türkiye’de vosvos, tosbağa ya da kaplumbağa. Adı değişiyor ama kendisi hep aynı; kambur bir kasa, hava soğutmalı motor ve yuvarlak farlarıyla gülümseyen bir yüz. Çoğumuz bilmiyor olabilir ama Volkswagen Beetle’ın fikir babası Nazi Partisi lideri Adolf Hitler’di. Volkswagen’in Almanca’da “halkın arabası” demek olduğunu da belirtelim.

hitler-vosvos-ufkunu-katla

                                                                                                    Hitler ilk Vosvos’u halka tanıtırken…

Hitler, 1931’de Porsche markasının yaratıcısı olan Avusturyalı mühendis Ferdinand Porsche’a düşük maliyetli bir ‘halk‘ otomobili yaratması emrini verdi. Tabii o dönemde Porsche marka otomobiller üretilmemişti bile. 1932’de ortaya saatte 100 kilometre yapan dört kişilik ilk sivil Volkswagen çıktı. Ancak Hitler, otomobilin ‘çirkin’ olduğunu söyleyerek hatlarını yumuşattı ve kendi tasarımıyla son haline getirdi. Yeniden tasarlanan ilk araçlar 1938’de Hitler’in de katıldığı bir törenle tanıtıldı. Hitler, ‘KdF wagen’ isimli otomobilin Almanya endüstrisini geliştireceğine inanmış olmalıydı ki Porsche’a Wolfsburg kalesinin yanında bir fabrika kurdu.

beetle-ufkunu-katla

                                                                Hitler, arabayla çok eğlenirken…

Kar-buz dinlemiyor

Kaplumbağanın arkada konumlanmış motoru, buzlu yollarda kaymayı engelliyor, hava soğutmalı motor soğuktan donmuyordu. O zamanlar kar açma araçları, hatta kar lastikleri bile icat edilmemişti. Hitler’in isteğiyle kazandırılan bu özellikler savaşta işe yaradı. Aracı almak için erken başvuru yapanlar için haftalık 5 marklık taksitler hazırlandı. 300 bin başvuru sahibinden paralar toplanmaya başlandı ama 1939’da çıkan İkinci Dünya Savaşı’nda Wolfsburg fabrikası Amerika tarafından vuruldu. Fabrika bir süre sonra İngiliz Ordusu’na devredilerek kurtarılmaya çalışıldı. İngiltere ordusundan Binbaşı Ivan Hirst savaşta hasar alan fabrika için 1945’te büyük otomotiv şirketlerine teklif götürdüyse de Beetle’ın tasarımının ‘çirkin‘ olduğu gerekçesiyle geri çevrildi.

Emir verilmişti bir kez. Hirst, fabrikayı askerlerin çabalarıyla tekrar Beetle üretir hale getirmişti. 1945 sonunda 58 Volkswagen üretildi. Halkın otomobili, 25 beygirlik motoru, geniş farları ve kaplumbağayı andıran görünüşüyle ‘Beetle’ (iri böcek) olarak anılmaya başlayınca popülaritesi arttı.

vosvosun-tarihi-ufkunu-katla

İngiliz askeri yetkilileri fabrikayı 1948’e kadar yönetti. 1946’da ilk dönüm noktasına ulaşılmıştı bile.
10 bininci Volkswagen hatlardan indi. 1947’deki kömür kıtlığı fabrikanın geçici olarak kapanmasına neden olmuştu. Bu arada çalışan sayısı 1948’de 8 bin 400’e ulaşmış ve neredeyse 20 bin araç üretilmişti. Ağustos 1947’de ise ihracat başladı. Hollandalı Pon kardeşler Volkswagen’ın ithalatçısı oldu ve ilk teslimatta 56 Beetle aldılar. Bir yıl sonra ihracat Belçika, Danimarka, Lüksemburg, İsveç ve İsviçre’ye yayıldı. Savaştan çıkmış, yıkık durumdaki ülke için çok gerekli olan ilk döviz akışı da o zaman gerçekleşti. 4 bin 464 adet tosbağa 21 milyon mark getirdi! Böcek büyük iş başardı.

Porsche’da Beetle şasisi

1948’in sonunda fabrikanın yönetimi Almanya tarafından mühendis Heinrich Nordhoff’a verildi. Nordhoff, “Tosbağa’da bir köpekteki pireler kadar çok hata var” diyordu. Düşük satın alma gücü sorunu devam etse de hâlâ Beetle’ın halkın otomobili olduğu düşünülüyordu.

8 Ocak 1949’da Hollanda’dan yola çıkan bir tosbağa kıtaları aşarak Amerika’yı keşfetti! 1950’lerde Amerika yollarında 50 bin Beetle vardı. 100 km’de ortalama 5.5 litre yakıt tüketen boxer motoru, Almanya’nın ekonomik mucizesinin ardındaki motor olarak tarihe geçmişti. Bu arada 1948’de Porsche’un ilk modeli olan 356, Beetle şasisi üzerine yapılmıştı. Bugünkü Porsche modelleriyle karşılaştırıldığında inanılması güç geliyor.

volkswagen-vosvos-ufkunu-katla

Disney’in yıldızı: Herbie

Fabrika çalışanları büyük rakamlara alışmaya başlamıştı. 1955’te büyük bir dönüm noktasına ulaşıldı; 1 milyonuncu VW Tosbağa üretim hattından çıktı. Dünyada oluşan anti-kapitalizm dalgası, Hitler tarafından yaratılmış olsa da Beetle’ın ününe ün kattı. Tosbağa, özgürlüğün ve aşkın sembolü oldu. 1967’de Almanya’daki fabrika sayısı beşe ulaşmış, 10 milyonuncu Tosbağa üretilmişti. Beetle, 1968’de The Love Bug (Aşk Böceği) isimli filmde Herbie ismiyle başrollerden birini kaptı. Disney yapımı filmde Beetle, canlı ve başına buyruk bir yarış otomobilini canlandırıyordu. Filmlere, şarkılara konu olan tosbağa, ’60’ların hippi kuşağının da en önemli sembollerindendi.

Yeni dünya şampiyonu

Otomotiv endüstrisi geliştikçe seçenekler artıyor, Beetle’ın üretimi yavaş da olsa düşüyordu. Takvimler 17 Şubat 1972’yi gösterdiğinde Beetle, 15 milyonluk üretimle daha önce Ford Model T’nin sahip olduğu en çok üretilen araç rekorunu kırdı. Ama o zamana kadar şirketin model programını oluşturan tek araç kültürünün sonuna yaklaşılmıştı.
Yaklaşık 30 yıllık üretim tarihinin ardından 1974’te Wolfsburg’da bir dönemin sonuna gelindi. Otomobil tarihinde başka hiçbir araç bir fabrika ve üretim yeriyle bu kadar özdeşleşmemişti. Wolfsburg’un adı ‘Beetle City’ (Tosbağa Kenti) idi. Almanya dahil 20 ülkedeki tesislerde üretim sürüyordu. 1978’de Almanya’daki son üretim yapıldı. Bundan sonra Avrupa’nın talebini Belçika ve Meksika’daki fabrikalar karşılayacaktı.

‘Giugiaro kurtar bizi’

Satışlar eskisi gibi gitmiyordu. Çaresizlik içindeki firma ünlü İtalyan tasarımcı Giorgetto Giugiaro’dan yardım istedi. Giugiaro, 1974’te Beetle şasisi üzerine Golf modelini tasarladı. Beetle, artık yerini Golf’e bırakmıştı.
1980’lerin sonuna doğru Meksika hükümeti ‘klasik Tosbağa’nın fiyatını yüzde 20 düşüren bir kararname çıkardı. Bu da ‘Sedan Clasico’ adı verilen aracın Meksika pazarındaki en ekonomik araç olmasını sağlıyordu. VW, 1998’de Beetle’ı yeniden tasarlayarak New Beetle ismiyle piyasaya sundu. Tabii bu tosbağa büyükbabasına göre biraz daha büyüktü.

Meksika’daki VW fabrikası Tosbağa’nın yolculuğunun 21. yüzyıla uzanmasına yardım etti. Beetle modeli teknolojiye ve yeni yönetmeliklere yenik düştü. Bugünün gereklilikleri Beetle’ı aştı. 2003 Temmuz’da 21 milyon 529 bininci son Beetle bantlardan indi. Acı ama gerçek; daha konforlu küçük otomobillerin rekabeti nostalji dinlemiyor.

Kaynak için bakınız.

RelatedPost