Kışın Neden Daha Mutsuz Oluyoruz?

Pek çok kişi, kış aylarında kendini daha mutsuz, gergin, yorgun ve hüzünlü hissettiğinden söz eder. Sabahları dinlenememiş uyanmak, gün içinde yorgun hissetmek, iştahla birlikte karbonhidratlı ve şekerli besin tüketiminin artması, odaklanmada güçlükler, unutkanlaşma, dikkatsizlik, çalışmanın zorlaşması, cinsel isteğin azalması… Kış aylarında bu şikayetlerin sıklıkla arttığını duyarız. Her birey, bu şikayetleri birkaç günlük sürelerle, dönüşümlü olarak deneyimleyebilir. Bu, doğal bir durumdur. Ancak bu şikayetlerin devamlı bir arada görülmesi depresyon işaretçisi olabilir. Dünyada 350 milyondan fazla kişide görülen depresyon, bazen yılın sadece belli dönemlerinde ortaya çıkar ve Mevsimsel Duygulanım Bozukluğu adını alır. Kış depresyonu da bu anlamda en sık rastlanan mevsimsel depresyon tipidir.

kisin-neden-mutsuz-olunur-ufkunu-katla

Neden Ortaya Çıkar?

Kış depresyonuna tam olarak neyin sebep olduğuyla ilgili net bir bulguya henüz erişilmiş değil ancak ortaya çıkmasında rol oynayan birkaç temel unsurdan söz etmek mümkün:

1. Güneş Işığının Etkileri: Güneş ışığı göze temas ettiğinde, beynin hipotalamus isimli bir bölgesi harekete geçer. Bu bölge, uyku, iştah, cinsel dürtü, vücut ısısı, duygu durumu gibi alanlardan sorumludur. Gün ışığının yetersiz olduğu durumlarda bu alanlardaki faaliyetler yavaşlar ve hatta tamamen durur. Kış aylarında güneş ışınlarını oldukça az alan kuzey bölgæelerinde depresyonun çok daha yaygın olarak görülmesi de bunu destekler niteliktedir.

2. Düşük Serotonin Düzeyi: Mevsimsel depresyonda rol oynayan pek çok kimyasaldan biri serotonindir. Serotonin, iştah ve enerji kullanımı gibi bedensel işlevlerin düzenlenmesinin yanı sıra kişinin kendini iyi hissetmesinde, olumlu duyguların ortaya çıkmasında da önemli bir rol oynar. Depresyon hastalarında serotonin düzeyinin bilhassa da kış aylarında daha düşük seviyede olduğu görülmüştür.

3. Yüksek Melatonin Düzeyi: Hava karardığında beynimizin salgıladığı melatonin hormonu, uykuya dalmamızı sağlar. Hava yeniden aydınlandığında ise melatonin salgısı kesilir, böylece uyanırız. Araştırma bulgıuları, kış depresyonu yaşayan kişilerde melatonin seviyesinin yüksek olduğuna işaret etmektedir. Öte yandan, ışık tedavisiyle melatonin düzeyi azalsa da depresyon şikayetleri tamamen ortadan kalkmamaktadır. Dolayısıyla melatonin düzeyinin depresyondaki bazı şikayetlerde rol oynadığı ancak birincil sebebi olmadığı söylenebilir.

4. Diğer Gerekçeler: Diğer depresyon türlerinde olduğu gibi kış depresyonun da arkasında bazen sevilen birinin kaybı , gibi travmatik bir olay yer alabilir. Ciddi bedensel rahatsızlıklar, ilaç veya beslenme düzenindeki değişim, alkol-madde kullanımı gibi unsurlar da kış depresyonunun ortaya çıkmasında etkili olmaktadır.

Sad teenager sitting on the tracks, looking into the distance and thinking.

Tedavi Edilebilir Mi?

Kış depresyonun tedavisi mümkündür. Belirtiler hayatı zorlaştırmaya başladığı noktada mutlaka bir uzmana başvurmak gerekir. Tedavi için üç temel yöntemden yararlanılır. Bunların biri, ışık terapisi. Bu tedavi yönteminde, rahatsızlığın güneş ışığındaki azalmadan kaynaklanması görüşü doğrultusunda hastalar gün ışığına yakın bir parlaklığı olan odalarda her sabah 30 dakika geçirir. Yapılan araştırmalar, bu yöntemin oldukça etkili olduğunu göstermektedir. İkinci bir yöntem olan ilaç tedavisi, ışık tedavisinin yerine veya onu destekleyici olarak kullanılabilir. Bu tedavi yönteminde, ağırlıklı olarak antidepresan ilaçlardan faydalanılır. Üçüncü yöntem ise psikoterapidir. Psikoterapi, depresyonun uzantısı olan olumsuz düşünce ve davranışlara müdahale etmek amacıyla kullanılır.

Önleyici Öneriler

Kış aylarında duygudurumunuzu kontrol altında tutmanıza yardımcı olabilecek birkaç ipucu vermek mümkün:

1. Gün Işığından Faydalanın! Dışarı çıkın!

Kış aylarında gün ışığı almanın önemini artık biliyorsunuz. Gün ışığının en fazla olduğu öğle saatlerinde gün ışığından faydalanmak, vücudunuza giren güneş ışığı miktarını arttıracak ve duygudurumunuz üzerinde olumlu etki yaratacaktır.

2. Düzenli egzersiz yapın!

Beyindeki serotonin düzeyini arttıran bir diğer faaliyet de spordur. Düzenli olarak yapacağınız egzersizler, kış aylarının getirdiği hüzünle baş etmenizi kolaylaştıracaktır.

3. Sağlıklı beslenin!

Kış aylarının getirdiği hüzün, pek çok kişiyi nişasta bakımından zengin besinler yöneltir. Oysa beslenme düzeni, insanın ruh halini etkileme gücüne sahiptir. Dengeli bir beslenme programı, daha iyi hissetmenin olmazsa olmaz koşuludur.

4. Sosyalleşin!

kis-depresyonu-ufkunu-katla

Kendinizi çökkün hissettiğiniz soğuk ve karanlık günlerde çabucak eve dönüp battaniyenin altına girmek istiyor olabilirsiniz ancak kendinizi aksi yönde zorlayın. Düzenli aralıklarla ailenizle ve arkadaşlarınızla zaman geçirin.

Son olarak; eğer tüm bunlara rağmen kendinizi yorgun, çökkün, keyifsiz hissediyor ve bunun bir süredir devam ettiğini fark ediyorsanız mutlaka bir ruh sağlığı uzmanıyla bağlantıya geçin. Kış ayları pek çok kişide benzer şikayetler yaratabilir ancak bunların istikrarlı olması ve hayatınızı olumsuz yönde etkilemesi, altta yatan ve müdahale edilmesi gereken bir soruna işaret ediyor olabilir.

Klinik Psikolog Elif Okan – Yazının kaynağı için lütfen buradan

Mutlaka Bakın Dediklerimiz